Τα σχολεία WALDORF

Κ

 

           Είναι καιρός να γίνει λόγος για μια ιδιαίτερη παιδαγωγική μέθοδο, για την παιδαγωγική WALDORF ή αλλιώς παιδαγωγική Στάινερ, ο οποίος ήταν ο ιδρυτής της (Rudolf Steiner 1861-1925). Είναι μια ολοκληρωμένη μέθοδος για όλες τις σχολικές βαθμίδες με τη δική της θεωρία, τις δικές της αρχές και παραδοχές και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, όπως τέτοια είναι, επίσης, η Μοντεσσοριανή μέθοδος που είναι γνωστότερη στη χώρα μας. Ενώ το εκπαιδευτικό σύστημα waldorf είναι πολύ διαδεδομένο στο εξωτερικό, στην Ελλάδα είναι άγνωστο και παραγκωνισμένο.

 

           Υπάρχουν σε όλο τον κόσμο γύρω στα 870 σχολεία μέχρι την 12η τάξη σε 35 χώρες, όπως Αμερική, Αυστραλία, Ν. Αφρική, Ρωσία, Φινλανδία, Ισπανία και αλλού. Περίπου 1800 νηπιαγωγεία και παιδικοί σταθμοί λειτουργούν σε περισσότερες χώρες και κάθε χρόνο ιδρύονται καινούργια.

 

           Η αξία της μεθόδου είναι πλέον αναγνωρισμένη διεθνώς και ήδη πολλά σχολεία Waldorf (Steiner) είναι μέλη του προγράμματος της UNESCO Associated Schools Project Network, στο οποίο συμμετέχουν επιλεγμένοι εκπαιδευτικοί οργανισμοί από όλο τον κόσμο.

 

            Το αξιοσημείωτο είναι ότι οι περισσότερες από αυτές τις σχολικές μονάδες είναι αυτοδιοικούμενες από το σύλλογο των γονέων με τη μορφή αστικών μη κερδοσκοπικών εταιρειών.   

 

            Σε Γερμανία, Αυστρία, Λιθουανία και αλλού τα σχολεία Waldorf είναι πλήρως ενταγμένα στο κρατικό εκπαιδευτικό σύστημα, συνεπώς έχουν δημόσιο χαρακτήρα. Στη Λιθουανία για παράδειγμα, ίσως και αλλού, στα δημόσια νηπιαγωγεία οι γονείς, όταν κάνουν εγγραφή το παιδί τους, επιλέγουν ποια παιδαγωγική μέθοδο(waldorf ή μοντεσσόρι ή άλλη) προτιμούν, προκειμένου αυτό να μπει στην τάξη που δουλεύει με την ανάλογη μέθοδο. Στην Γερμανία λειτουργούν περίπου 180 σχολεία και πολύ περισσότερα νηπιαγωγεία τέτοιου είδους.    

 

                                                                                                                     
            
H πιο αντιπροσωπευτική φράση της φιλοσοφίας του εκπαιδευτικού συστήματος Waldorf και η οποία συνοψίζει τους στόχους της φοίτησης στο σχολείο είναι η εξής:

 

« Η υψηλότερη επιδίωξή μας είναι να προάγουμε ελεύθερους ανθρώπους ικανούς να δίνουν οι ίδιοι νόημα και κατεύθυνση στη ζωή τους» 

 

             Ο στόχος του συστήματος αυτού, είναι να εκπαιδεύσει το παιδί ως ολότητα, «κεφάλι, καρδιά και χέρια». Η διδακτέα ύλη πραγματεύεται την ακαδημαϊκή ύλη με καλλιτεχνικές και χειρονακτικές δραστηριότητες.Οι δάσκαλοι της μεθόδουαυτής εστιάζουν στο να δημιουργήσουν στο κάθε παιδί μια φυσική αγάπη για την μάθηση. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούν την ελεύθερη έκφραση μέσα από τις τέχνες και τις δραστηριότητες,με σκοπό να προσεγγίσουν τα θεωρητικάθέματα. Έτσι δημιουργούν μια εσωτερική παρόρμηση στα παιδιά για μάθηση, αχρηστεύοντας κυριολεκτικά το σύστημα των ανταγωνιστικών τεστ και των βαθμολογιών.

 

Μερικά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εκπαίδευσης Waldorf:

 

  •      Δεν υπάρχουν καθόλου μαθήματα γραφής και ανάγνωσης στα πρώτα χρόνια της εκπαίδευσης, δηλαδή στα παιδιά του παιδικού σταθμού και του νηπιαγωγείου και ελάχιστα τέτοια μαθήματα στην πρώτη τάξη.

 

  •       Στη διάρκεια των πρώτων σχολικών χρόνων οι μαθητές έχουν ένα δάσκαλο. Το ιδανικό είναι ο κάθε δάσκαλος να μένει με την ίδια τάξη για τα 8 πρώτα χρόνια και τις περισσότερες φορές αυτό συμβαίνει. Για να έχει το χρόνο να γνωρίσει σε βάθος την προσωπικότητα του κάθε παιδιού και να συνδεθεί μαζί του.

 

  •    Συγκεκριμένες δραστηριότητες, που στα συμβατικά σχολεία πολύ συχνά χαρακτηρίζονται ως δευτερεύουσες ή ανούσιες, είναι θεμελιώδεις για τα σχολεία Waldorf.Μερικές από αυτές είναι: η ζωγραφική, η μουσική, η κηπουρική και οι ξένες γλώσσες.

 

  •      Στα πρώτα χρόνια της εκπαίδευσης όλα τα θέματα δίνονται στα παιδιά μέσα από διάφορες μορφές τέχνης, γιατί τα παιδιά ανταποκρίνονται καλύτερα σ’αυτό το μέσο, απ ό,τι στη στεγνή παράδοση και τη μάθηση μέσω της επανάληψης.

 

  •     Η χρήση ηλεκτρονικών μέσων από τα μικρά παιδιά, ιδιαίτερα της τηλεόρασης, αποθαρρύνεται έντονα στα σχολεία WALDORF.

 

 

Η προσχολική εκπαίδευση WALDORF

 

            Η εκπαίδευση Waldorf είναι βαθειά συνδεδεμένη με την προφορική παράδοση. Τυπικά η διδασκαλία της ανάγνωσης ξεκινά με τον δάσκαλο να αφηγείται στα παιδιά παραμύθια σε όλη τη διάρκεια του παιδικού σταθμού αλλά και στην πρώτη τάξη του δημοτικού.Η προφορική προσέγγιση χρησιμοποιείται και χαρακτηρίζει όλα τα χρόνια της εκπαίδευσης Waldorf.Η διδασκαλία της ανάγνωσης διευκολύνεται με αυτόν τον τρόπο, ενώ την ίδια ώρα η διδασκαλία της γραφής προηγείται. Στη διάρκεια της πρώτης τάξης τα παιδιά εξερευνούν την προέλευση του αλφάβητου, ανακαλύπτοντας, όπως έκαναν οι αρχαίοι πρόγονοι, πώς το σχήμα του κάθε γράμματος προήλθε από ένα εικονόγραμμα. Με αυτόν τον τρόπο το γράψιμο εξελίσσει την καλλιτεχνική φύση των παιδιών και η ικανότητα τους στην ανάγνωση εξελίσσεται φυσικά. Έτσι, χωρίς κόπο πολύ, οργανώνεται η άρτια εκμάθηση τηςγλώσσας.            

 

           Επίσης, η προσχολική εκπαίδευση στηρίζεται σε απόλυτο βαθμό στη ανθρώπινη επαφή δάσκαλου παιδιού. Χρησιμοποιούνται θεατρικά παιχνίδια και κινητικές δραστηριότητες, από νηπιαγωγούς ειδικά εκπαιδευμένους στην κατάλληλη χρήση του λόγου, της κίνησης και του ρυθμού. Μεγάλο ρόλο, πέρα από την αφήγηση παραμυθιών, παίζει και  το τραγούδι από τον νηπιαγωγό,  που και τα δύο γίνονται αποκλειστικά με προφορικό ζωντανό λόγο και όχι με προηχογραφημένα μέσα (CD, κασέτες, DVDκ.α.)

 

         

 

Το νηπιαγωγείο λειτουργεί σαν οικιακός χώρος, με τον παιδαγωγό να λαμβάνει τον ρόλο του γονέα. Η μίμηση στην νηπιακή ηλικία είναι η βασική συμπεριφορά από το παιδί και χρησιμοποιείται ως θεμελιώδες εργαλείο της προσχολικής εκπαιδευτικής δραστηριότητας. Ο εκπαιδευτικός οφείλει να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένος, ώστε να χρησιμοποιεί τις δυνάμεις μίμησης των παιδιών, να αποτελεί πρότυπο μίμησης και να δρα κατάλληλα με αυτό τον σκοπό.

 

            Ο χώρος του νηπιαγωγείου Waldorf είναι πολύ ιδιαίτερος. Απουσιάζει κάθε τι πλαστικό, τα χρώματα είναι αιθέρια και απαλά, τα υλικά απολύτως φυσικά: ξύλο, αραχνοΰφαντα βαμβακερά τούλια, υλικά από φυσικό μαλλί, οι τοίχοι βαμμένοι με φυτικά χρώματα σε απαλές αποχρώσεις που βοηθούν την ψυχική ηρεμία των νηπίων. Χώρος απλός με αισθητική που προτείνει το αγνό και το αληθινό, που έτσι θεμελιώνονται εσωτερικά στην παιδική οντότητα.

 

              Στην Ελλάδα έχουν γίνει κάποιες πρωτοβουλίες εδώ από το 2000 κυρίως από γονείς, οι οποίες έχουν δώσει καρπούς με την ίδρυση και λειτουργία κάποιων παιδικών σταθμών στην περιοχή της Αττικής. Για περισσότερες πληροφορίες ανατρέξτε:

 

Επιμέλεια και συρραφή κειμένων: Άλκης Πασχαλίδης