Ποια είναι η κατάλληλη μουσική για παιδιά

Ποια είναι η κατάλληλη μουσική για παιδιά


Ποιες είναι οι κατάλληλες μουσικές να ακούνε τα παιδιά;;;

Μήπως είναι οι χαρούμενες μουσικές με φωνές παιδικές ή σε στυλ μπεμπεδίστικο;;;

Και τι είναι μπεμπεδίστικο ή μωρουδίστικο;;;

Είναι φωνές πραγματικές μικρών παιδιών ή είναι φωνές που παριστάνουν ότι είναι παιδικές γεμάτες ψεύτικο νάζι και επιτηδευμένη τσαχπινιά;;;


Ή μήπως κατάλληλες μουσικές για παιδιά είναι οι εύκολες μελωδίες με απλοϊκές ενορχηστρώσεις, διότι τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν τα δύσκολα;;;


Και η θεματολογία τους ποια πρέπει να είναι;;;

Μήπως για πράγματα που αφορούν τα παιδιά, όπως π.χ. τα ζώα ή τα αυτοκινητάκια;;;;

Ή μήπως να μιλάνε για πιο «εκπαιδευτικά» θέματα με «σοβαρούς» παιδαγωγικούς στόχους, όπως φερειπείν να μάθουν τα γράμματα ή τους αριθμούς;;;


Αυτά είναι μερικά ερωτήματα που τριβελίζουν το μυαλό μας, όταν σκεφτόμαστε για την κατάλληλη μουσική για παιδιά.

Αλλά γιατί να κάνουμε αυτόν το διαχωρισμό;;; Δηλαδή γιατί να λέμε ότι αυτή είναι μουσική για μεγάλους και η άλλη είναι για μικρούς;;;

Πρέπει να έχει κάτι καλύτερο η μουσική για παιδιά από ό,τι η μουσική για μεγάλους;;;

Μήπως κάτι πιο εύκολο; Κάτι πιο απλό; Κάτι πιο εύηχο; Μήπως πιο ευχάριστο;;;


Τα παιδιά-μικρά ή μεγαλύτερα- χρειάζονται ερεθίσματα. Τους αρέσει η ζωντάνια και η ενεργητικότητα. Γουστάρουν παιχνίδια κάθε είδους και με κάθε τρόπο. Τους τραβάει η ποικιλία.

Αν τώρα σκεφτούμε μουσικές που να έχουν τα παραπάνω, δηλαδή μουσικές με ποικιλία ήχων, ρυθμού και έντασης, με ζωντάνια, με ενεργητικότητα, με παιχνιδιάρικες φωνές και μελωδίες, κάναμε ένα βήμα για να απαντήσουμε σε κάποια απ’ τα ερωτήματα. Μουσικές με τα παραπάνω στοιχεία θα λέγαμε ότι έχουν μια θεατρικότητα. Χρειάζεται πλουραλισμός ήχων, οργάνων, εντάσεων, θεματολογίας στίχων, φωνών και ρυθμών. Ένα γρήγορο αλλά μονότονα ρυθμικό κομμάτι δεν είναι σών’ και καλά ζωντανό και γεμάτο ενέργεια. Ίσως στα πρώτα ακούσματα ξεσηκώνει τα παιδιά, μα ύστερα πιο πολύ τα κάνει νωθρά, βάζοντάς τα σε ένα μονότονο ντάμπα ντούμπα.


Και τα πράγματα για τα οποία μιλάει πρέπει να ανήκουν στην καθημερινότητα των παιδιών. Από τα παιχνίδια τους-που μας κάνουν να βαριόμαστε εμάς τους μεγάλους- μέχρι τις ασχολίες που κάνουν μαζί μας και τις εικόνες που βλέπουν στον κόσμο μας. Που κάποιες είναι ακριβώς οι ίδιες εικόνες που δεχόμαστε κι εμείς. Το διαφορετικό σε σχέση με μας τους μεγάλους είναι ότι εμείς δουλεύουμε με το μυαλό. Επεξεργαζόμαστε ό,τι ακούμε. Και θέλουμε να μας αρέσει αυτό που μας λένε. Τα παιδιά προτιμούν τις εικόνες. Στις εικόνες υπάρχει η ζωντάνια, η κίνηση, η ζωή. Και με τις εικόνες που τους δίνονται πλάθουν εκατομμύρια άλλες με τη φαντασία τους. Και τα λόγια των τραγουδιών πρέπει να έχουν εικόνες. Εικόνες από παντού. Όχι μόνο από έναν κόσμο ιδεατό και ιδανικό για τα παιδιά μας, αλλά και από τον κοντινό και καθημερινό.


Ένα σημαντικότατο ζήτημα είναι οι φωνές των τραγουδιών. Φωνές ζεστές, δυνατές, με όγκο και με δυνατότητες μεγάλες σε συνδυασμό με μια θεατρικότητα στην ερμηνεία (π.χ. στο «Θέλω Μουσείο» από Λιλιπούπολη). Αυτές είναι οι ιδανικές φωνές. Υπάρχουν πολλά τραγούδια με παιχνιδιάρικες και χαριτωμένες φωνούλες, που όμως τους λείπει η αυθεντικότητα, για τον απλούστατο λόγο ότι προσποιούνται. Είναι διαφορετική η τσαχπινιά π.χ. της Ρένας Βλαχοπούλου στο «Έχω στενάχωρη καρδιά…» από την χαριτωμενιά των Ζουζουνιών.


Τα ελληνικά παραδοσιακά τραγούδια επίσης ενδείκνυνται για τα παιδιά, ιδίως όταν τα ερμηνεύουν φωνές με τα παραπάνω χαρακτηριστικά (π.χ. Νίκος Ξυλούρης). Παρατηρήστε πόσο πολύ τραβάνε τα παιδιά- ακόμα και τα πολύ μικρά -τα συρτά, δηλαδή με ρυθμό καλαματιανού (π.χ. Μήλο μου κόκκινο, Ανέβηκα στην πιπεριά, Αργαλειός, Πραματευτής κ.α.). Αρκετές φορές τα παραδοσιακά έχουν ρυθμούς που σε ξεσηκώνουν για χορό ανεξάρτητα αν είσαι μικρός ή μεγάλος χωρίς κατ’ ανάγκην να είναι γρήγορα. Επίσης οι στίχοι είναι λιγότεροι πολύπλοκοι από σύγχρονα τραγούδια.


Και φυσικά μια πολύ καλή ιδέα είναι να ακούνε μουσικές από όλο τον κόσμο. Ναι, γιατί όχι;;;

Όχι μόνο για την αποδοχή της διαφορετικότητας του άλλου, για την οποία σκίζουν τα ρούχα τους οι θεωρητικοί παιδαγωγοί, αλλά κυρίως για τα διαφορετικά μουσικά ερεθίσματα που θα δεχτούν σε σχέση με όργανα, ρυθμούς, τραγουδίσματα, φωνητικούς φθόγγους και άλλα πολλά.


Σύμφωνα με τα παραπάνω θα πρότεινα κάποια ενδεικτικά άλμπουμ και μουσικές για παιδιά από νεογέννητα και πάνω:

*Εδώ Λιλιπούπολη-Ν. Κυπουργός/Λ. Πλάτωνος

*Μίλα μου για Μήλα-Σ. Παπασταύρου/Σπ. Σακκάς

*Τενεκεδούπολή-Μαρκόπουλος

*Κάτω από ένα κουνουπίδι-Μάνος Λοΐζος

*Μελωδόνια-Περράκης/Σπ. Σακκάς

*Τα μυστικά του κήπου-Ν. Κυπουργός

* Κηλαηδόνη, Σαββόπουλο, τα παιδικά της Μαρίζας Κωχ, Θεοδωράκη

*Επίσης τραγούδια από ελληνικές ταινίες του κλασσικού ελληνικού κινηματογράφου με Ρένα    Βλαχοπούλου, Βουτσά, Κωνσταντάρα, Χατζηχρήστο, Βουγιουκλάκη κ.α.

*Παλιά λαϊκά κλασσικά του Τσιτσάνη και άλλων,όπως : Βάρκα Γιαλό, Τα καβουράκια, Παλαμάκια, Στου Θωμά το μαγαζί, Απόψε στις ακρογιαλιές κ.α.

*Και γιατί όχι ροκ, σουίνγκ, ποπ, rock ‘n’ roll των ΄50 και ΄60 και από σύγχρονα πολύ Beatles, Manu Chao και άλλους.

*Από μουσικές του κόσμου δοκιμάστε αφρικάνικα, ταραντέλες από Κάτω Ιταλία, ρυθμικά κέλτικα κομμάτια, σάμπα και μερένγκε και μάμπο από Βραζιλία και Κούβα, μουσικές από Πολυνησία και ό,τι βρει κανείς που να είναι ρυθμικό και χαρούμενο. Και όχι χαζοχαρούμενο.


Και ένα κολπάκι: δοκιμάστε να βάλετε κλασσική μουσική λίγο πριν αρχίσουν να τρώνε τα παιδιά. Βάλτε Γ΄Πρόγραμμα στο ραδιόφωνο,fm 106 στο Ρέθυμνο.Θα δείτε να ηρεμούν σταδιακά και να χαλαρώνουν.


Άλκης Πασχαλίδης---εμψυχωτής/παιδαγωγός-μουσικός